Câu hỏi của bạn làm tôi bối rối,bởi tôi biết đó là câu hỏi có thiện ư .Tuy vậy, với những câu như thế ,người ta dễ trở nên mụ mị và bắt đầu rơi vào ba hoa bốc phét, đó cũng là cơ hội thuận lợi để tự đánh bóng ḿnh.Hăy nh́n vào cuộc đời và sự nghiệp của BXP để làm tấm gương soi -Cả cuộc đời ông,tài năng như thế,tự tin và biết ḿnh biết người là thế,vậy tại sao ông vẫn âm thầm,nhẫn nại,không bao giờ cần cố gắng đua chen,thi thố với những đồng nghiệp cùng thời. trong gần 40 lầm lũi năm lao động nghệ thuật,thậm chí ông c̣n không được xếp trong hàng ngũ của các họa sĩ chính thống cùng thời với ông.Chỉ đến khi có sự cởi trói cho văn nghệ sĩ trong vài năm cuối đời ông,BXP mới được phép tổ chức một triển lăm cá nhân đầu tiên và cũng là duy nhất khi ông c̣n sống.Nghệ sĩ nào cũng có những khát vọng khẳng định tên tuổi ḿnh,góp sức ,góp công ḿnh vào vườn hoa nghệ thuật thế giới.Vậy trong mấy chục năm nhẫn nhịn và dồn nén ấy,BXP đă tự đánh giá về ḿnh như thế nào ? Hăy nghe họa sĩ Việt Hải kể lại câu chuyện từ năm 1958,khi đó Việt Hải đang là sinh viên trường mỹ thuật do chính BXP phụ trách,giảng dậy.Trong buổi họp "Phê và tự phê" Việt Hải là thư kư,ghi chép lại những lời tự phê của người thầy ḿnh.Trong buổi họp phừng phừng khí thế đấu tranh ấy,Vũ Giáng Hương(cũng là học tṛ của BXP) làm chủ tọa,người ta đă tra vấn với nhiều câu hỏi.Theo họa sĩ Việt Hải đă kể lại với tôi :
-Rất nhiều vấn đề mà thời gian quá lâu đă làm tôi quên nhưng tôi c̣n nhớ măi khi BXP phải trả lời câu hỏi, người họa sĩ vẽ để làm ǵ ? BXP đă nói :" Tôi vẽ để làm sáng tỏ 3 điều : Tôi là người tốt.Tôi là người yêu nước.Tôi là người có tài."
Năm 1984, là khách đến dự khai mặc cuộc triển lăm cá nhân đầu tiên của BXP,Việt Hải đă đem chuyện cũ cách đó đă 30 năm ra hỏi BXP:
-Bây giờ ông sẽ trả lời như thế nào ,nếu người ta lại hỏi vẫn câu hỏi đó ?
BXP đáp :
-Tôi vẫn trả lời như vậy. Tuy nhiên ở vế thứ ba, tôi muốn sửa lại một chút: " Tôi ngờ,tôi là người có tài"
Tôi trân trọng phẩm chất kiên định trong quan niệm sáng tác nghệ thuật và đức tính nhẫn nại, chịu đựng đến mức thánh thiện của BXP và xem đó là tấm gương nh́n vào để ứng xử và sống.
Gerard : Descendant d'un peintre renommé, tu as pourtant gardé un caractère doux et patient.Peux-tu nous dire si ce trait de caractère est inné, acquis suite à l'éducation aux côtés de BXP ou c'est le résultat de tes dures années de misère?
Bui Thanh Phuong :Ta question me met mal à l'aise car je sais qu'elle a plein de bonnes intentions.Cependant, ces questions peuvent étre l'occasion d'un début de mythomanie et c'est également l'occasion de se surestimer.Il faut regarder la vie et la carrière de BXP pour prendre exemple.De toute sa vie, avec son talent, sa confiance en soi et aux autres, pourquoi reste-il silencieux et patient, sans vouloir jouer les coudes et surpasser ses autres confrères de la méme époque pendant quarante ans d'ascétique travail artistique et méme s'il n'a pas été dans l'équipe de peintres officialisés.Ce n'est que quand on a décidé de laisser exprimer les artistes vers la fin de sa vie, BXP a le droit de faire son unique première et dernière exposition de son vivant.Tout artiste a soif de reconnaissance, pour mettre sa pierre à l'édifice universel.Pendant ces décennies de souffrance, comment BXP se juge-t-il?Prenons le temps d'écouter le peintre Viêt Hai raconter l'histoire des années 1958;à cette époque là, Viêt Hai était étudiant de l'école des Beaux-Arts où BXP professait.Pendant la réunion d'auto-critique, Viêt Hai était sécrétaire pour retranscrire les auto-critiques de son maitre.Pendant cette réunion très tendue, où Vu Giáng Huong(lui aussi élève de BXP) préside, on lui a posé de nombreuses questions;Selon le peintre Viêt Hai :"Il y a beaucoup de sujets abordés que j'ai oublié avec le temps mais je me rappelle toujours de la réponse que BXP a apporté à cette question: "Pourquoi le peintre peint-il?".BXP répond:"Je peins pour démontrer trois choses:Je suis un honnéte homme;je suis un patriote,Je suis un peintre talentueux."
En 1984, en étant invité de la première exposition individuelle de BXP, Viêt Hai rappelle l'histoire ancienne vieille de trente ans et repose la question:"Maintenant, que répondez-vous à cette méme question?".BXP répond:"J'aurai les mémes réponses.Cependant, concernant le troisième point,je désire modifier à peine:Je pense étre un peintre talentueux".
Je respecte le caractère droit dans sa vision artistique et sa patience, sa capacité à encaisser jusqu'au boutisme et je prends cela comme exemple pour me comporter et vivre.
Traducteur:CHAPUIS GERARD

GERARD hoi :Anh da kê Chuyên Đúc Minh,Chuyên Lâm Cà Phê,.Nêu duoc, xin Anh nói dên Chuyên Bông Hàng Bụm


Bổng Hàng Buồm-đó là cách gọi của giới họa sĩ dành cho nhà sưu tập Phạm Văn Bổng để không bị nhầm với Bổng nhà văn tác giả của cuốn tiểu thuyết "Con Trâu" ( ông Bổng nhà văn này cũng được gọi với cái tên : Bổng Con Trâu) .Ông Bổng Hàng Buồm c̣n được BXP gọi bằng cái tên vui là : Bổng Ne Pa Bồng (Bong n'est pas bon )
Me xừ Bông
Đi không
Về có
Ông Bổng Hàng Buồm sau nhiều chục năm gom góp ,năng nhặt chặt bị ,nay đă có một bộ sưu tập đáng nể ,phong phú ,đa dạng về các loại h́nh văn hóa nghệ thuật Việt Nam.Họa sĩ mà ông Bổng Hàng Buồm có nhiều tranh nhất vẫn là BXP.
Bổng Hàng Buồm đến với thế giới của mầu và h́nh hoàn toàn do sự t́nh cờ.Vốn là một người lính pháo binh trong cuộc chiến với người Pháp,trong một trận thắng,quân đội Việt Minh tràn vào trận địa của người Pháp,người ta quan tâm tới những chiến lợi phẩm là khí cụ quân sự và những vật có giá trị.Không ai để ư đến vài bức tranh treo trên tường.Người lính pháo binh thấy hay hay,anh vội gỡ chúng ra khỏi những tấm khung , cuộn lại cẩn thận rồi cất kỹ vào trong ba lô.Ngay từ đầu,ông Bổng Hàng Buồm đă đến với nghiệp sưu tập bằng tay không, và thói quen ấy đă đồng hành với ông trong suốt cuộc hành tŕnh t́m kiếm những tác phẩm nghệ thuật.
Giữa những năm 60, ông Bổng cùng gia đ́nh chuyển từ quê về Hà Nội, trong căn gác 2 ở ngơ 93 phố Hàng Buồm. Căn pḥng chỉ vẻn vẹn 20m2, cũ kỹ, ẩm tối.Ban ngày khách muốn đến nhà Bổng,phải đi qua một đoạn ngơ tối um,muốn thấy lối đi phải dùng đèn pin hoặc hộp quẹt, nếu không có cả hai thứ này ,phải vừa đi vừa khua tay về phía trước.
Giới sưu tập tranh ở VN,ban đầu họ là một nhóm người đă có sẵn những món đồ cổ và họ vốn là những tay chơi đồ cổ ,hộ chỉ sành sỏi và hiểu về đồ cổ hoặc tiền cổ. Sau này khi tiếp xúc và học hỏi ở giới họa sĩ,nhiều người trong số họ đă trở thành những chuyên gia với con mắt xem tranh thực sự chuẩn xác .Những người cùng thời với Bổng Hàng Buồm,phải kể đến: Đức Minh, Bá Đạm,Lâm Toét,Trần Thịnh,Huệ Tóc Bạc,Tô Ninh...Con số những người chơi tranh thời ấy dẫu không nhiều nhưng thực sự có chất lượng và rất có gout, chính họ là những người có công rất lớn,góp phần tạo ra những sinh khí ,hào hứng ,cốt cách và tinh thần cho các họa sĩ .Công lao của họ không phải bằng tiền họ có,thời ấy ai cũng nghèo khổ cả,(không có thí dụ nào nói rằng các nhà sưu tập thời ấy đă từng mua tác phẩm nào với giá đáng kể).Điều quan trọng mà các vị sưu tập ấy tạo ra (từ năm 1960 đến 1980)là,không ai khác,họ chính là những người cổ vũ ,là công chúng xem tranh và b́nh chọn ngôi thứ trong làng hội họa một cách chuẩn xác nhất.Kiến thức hội họa của họ đáng để cho thế hệ mới học hỏi.Các nhà sưu tập thế hệ đầu tiên ấy ,chất lượng hơn và khác hẳn với giới sưu tập bát nháo hiện nay.
Chuyện riêng về Bổng Hàng Buồm với BXP không có nhiều lắm bởi bất kỳ mối quan hệ nào nếu không được bắt nguồn từ sự chân thành đều sẽ không dẫn tới sự cảm động.Ông Bổng đến với BXP với quan điểm "đi không về có" và "đi nhẹ về nặng" BXP cũng biết là Bổng lợi dụng ḿnh,nhưng ông đă hầu như bỏ ngỏ.V́ nể trọng sự rộng lượng của BXP,nên bao giờ ông Bổng cũng xem BXP như "đại ca" của ḿnh,luôn vâng dạ và tận tuỵ .Hầu như các tối ,Bổng Hàng Buồm thường có mặt tại nhà BXP và đăng kư cái sọt đựng giấy. Cái sọt đựng giấy,rác ấy là nơi BXP sẽ vứt vào đấy những bức tranh vẽ mà ông không vừa ư.Thường là tranh vẽ trên giấy,BXP có thói quen là khi thấy bức vẽ đó chưa hay,ông vo tṛn bức tranh lại như một quả bóng nhỏ và từ xa khoảng 4 mét ông luôn ném trúng vào chiếc sọt giấy để trong góc nhà.Mỗi lần như thế, Bổng Hàng Buồm lại vỗ tay vang và khen BXP là một quán quân suất sắc của môn bóng rổ.Mỗi tối,ông Bổng thường nhặt được 2 hoặc 3 "quả bóng" như thế.Sau đó ông Bổng đem những "chiến lợi phẩm" đó về nhà,duỗi thẳng ra và dùng bàn là ép cho thật phẳng.Công đoạn cuối là quay trở lại nhà BXP để xin tác giả chữ kư. Những bức tranh đă từng là "quả bóng" nhỏ ấy tuy cũng chỉ là kích cỡ nhỏ và trên giấy,nhưng sau khi BXP mất, các sưu tập ở TP Hồ Chí Minh đă phải mua của ông Bổng với giá 1000 USD cho một "qủa bóng nhỏ" ấy.
Một chiêu thức nữa tôi thấy ông Bổng cũng hay sử dụng là đem đến một bộ bút vẽ cho BXP mượn.Ông Bổng sẽ chờ đợi một khoảng thời gian đủ để cho những chiếc bút đó đă được BXP sử dụng ...ṃn,Đấy sẽ là lúc ông Bổng ngỏ ư đ̣i lại. BXP không có cách nào khác là phải đền bù một bức tranh theo nguyện vọng của me xừ Bông,bởi v́,người ta không thể khi mượn đồ c̣n mới mà khi trả, lại bị ṃn vẹt đi như vậy được.
Người ta cũng đă nói vui về nhà sưu tập này " Sau khi bắt tay ông ta,cần phải kiểm tra lại xem c̣n đủ năm ngón tay trên bàn tay của ḿnh không "
Và có một vài h́nh ảnh ấn tượng c̣n lưu lại trong trí nhớ tôi ,đó là “Hà Nội 12 ngày đêm” người Mỹ muốn miền Bắc Việt Nam trở lại thời kỳ đồ đá,thời kỳ của những chiếc ấm và bát bằng đất nung, nên đă sử dụng máy bay B52 tiến hành cuộc đánh phá ồ ạt chiến lược vào Hà Nội năm 1972.Những ngày đêm ác liệt đó,cuộc sống thật mong manh, người ta không dám chắc là ngày mai ḿnh c̣n sống hay sẽ chết.Vậy mà có một buổi tối trong 12 ngày đêm ấy,ông Bổng Hàng Buồm cùng với ông Đức Minh đến chơi nhà BXP. Ông Bổng yêu cầu BXP thắp sáng đèn lên để chỉ cho ông Đức Minh xem một bức tranh. Trong tiếng bom đạn rền vang ngoài trời,tôi nghe lẫn trong tiếng c̣ kè thương lượng của 2 nhà sưu tập. Ông Đức Minh th́ muốn có bức Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm mà ông Bổng đang giữ.C̣n Mít Tơ Bông muốn ông Đức Minh mua bức của BXP để trao đổi lấy bức Kiều.Nếu không được chứng kiến tận mắt h́nh ảnh này,người ta sẽ cho rằng đó là h́nh ảnh của một kịch bản cho một bộ phim.

Bức tranh của BXP có giá trị lớn và cũng là bức cuối cùng nhờ vào tài "thuyết khách" mà Bổng Hàng Buồm có được đó là lần ông Bổng tổ chức cưới chồng cho cô con gái (năm 1987).Ông Bổng đem thiệp cưới đến mời vợ chồng BXP đến dự.Trong lúc đưa thiệp mời, ông Bổng đưa ra ư kiến :" Để tránh cho anh khỏi lăng phí tiền mừng ngày vui của các cháu,mặt khác cũng là nguyện vọng của hai đứa chúng nó,thay v́ mừng tiền như thiên hạ,lần này xin anh tặng tụi nó một bức tranh." BXP vui vẻ nhận lời. Hôm đi dự đám cưới, BXP sai tôi gỡ một bức tranh to vật vă ở trên tường xuống.
Hôm BXP mất (24/6/1988)hàng ngàn người Hà Nội đă đến tiễn đưa ông.Chỉ riêng ông Bổng Hàng Buồm đến và đứng yên lặng lẽ một ḿnh hàng giờ trong góc khuất ,nước mắt dàn dụa trên khuôn mặt.Tôi biết,ông Bổng là người hiếm hoi đă hiểu rơ cái tài và cái t́nh của BXP đến từng chi tiết .Tôi đến bên ông Bổng,bất giác,cả hai chúng tôi đặt tay lên vai nhau,ông Bổng nói lẩm bẩm như người nói một ḿnh: " Anh Phái vĩ đại thật !Anh Phái vĩ đại thật!"

*Bài Bổng Hàng Buồm đă bị người ta bị người ta hồn nhiên "cầm nhầm" và đăng tum lum trên trên mấy tờ báo . "Bổng Hàng Buồm" bỗng nhiên trở thành bài của 3 "tác giả" cùng một lúc (?) Ở Việt Nam thường có những chuyện: thấy mà không lạ ,c̣n nếu lạ mà không thấy th́ đă không nên chuyện.

 1  http://giadinh.net.vn/print_preview.php?nID=5581&lang=Vn

 2    http://www.gdtd.com.vn/gdtdroot/2007-066/bai04.htm

 3   http://www.cinet.gov.vn/?ctl=usc_NewsViewsdetail&zoneid=20&rootId=0&newsid=21680
 

HISTOIRE de Bong Hang Buom
Bông Hàng Bụm est un surnom donné par les artistes-peintres au collectionneur Pham Van Bông pour ne pas se méprendre avec Bông, l'écrivain, auteur du roman "Le buffle"(cet auteur est encore appelé Bông le buffle).Monsieur Bông est encore appelé par BXP en plaisantant " Bong n'est pas bon"
Monsieur Bông part sans rien/revient plein les mains.
Monsieur Bông, après plusieurs années de ratissage, de fond en comble, aujourd'hui, possède une collection respectable, bien fournie et éclectique sur l'art pictural culturel vietnamien.Les toiles de l'artiste-peintre que Monsieur Bông Hàng Bụm possède les plus est évidemment celles BXP. Bông Hàng Bụm vient au monde pictural de façon tout à fait fortuite.Etant soldat artilleur dans la guerre contre les français, dans une victoire, l'armée Viêt Minh envahit un poste français, et les gens ne s'intéressent qu'aux trophées tels que les armes militaires ou objets de valeur. Personne ne s'intéresse à ces quelques toiles accrochées aux murs.Le soldat artilleur trouve ces toiles assez jolies, s'empresse de les désencadrer, les enroule et les met soigneseument dans son sac à dos.Dès le début, Monsieur Bông Hàng Bụm embrasse la carrière de collectionneur avec ses mains vides, et cette habitude est devenue son compagnon de route dans toutes ses recherches des oeuvres artistiques.
Au milieu des annés 60, Monsieur Bông et sa famille quittent leur village natal pour arriver à Hà Nôi, à la mezzanine numéro 2 du 93 rue des voiles.La pièce est d'à peine vingt mètres carré, vieille et mal éclairée.Dans la journée, si quelqu'un veut lui rendre visite, doit passer par un tronçon tout obscur et pour s'éclairer doit, soit utiliser une torche soit une boite d'allumettes et si l'on ne possède pas ces deux objets, on doit marcher tout en passant la main devant.Le monde des collectionneurs vietnamiens de tableaux du début sont des collectionneurs d'antiquité, très au fait des antiquités ou des anciennes monnaies. Après, lorsqu'ils sont en contact et apprennent auprès des peintres, plusieurs d'entre eux deviennent des professionnels avec un regard très aiguisé.Si on doit parler des personnes de la génération de Bông Hàng Bụm, il faut parler de: Đúc Minh, Bá Đam,Lâm Toét,Trân Thinh,Huê Tóc Bac...Le nombre des collectionneurs de cette époque n'est pas nombreux en vérité, mais ils ont le niveau et le gôut, ils ont rendu un grand service en créant un atmosphère enthousiaste, structurel, un esprit pour les peintres.Leur mérite ne se mesure pas avec l'argent qu'ils possèdent, à cette époque là, tout le monde est nécessiteux(il n'y a aucun exemple pour dire que les collectionneurs de l'époque ont acheté des oeuvres à des prix faramineux).La chose la plus importante que ces collectionneurs ont crée (des années 1960 à1980) est qu'ils sont les supporters, le public qui regarde les toiles et qui classifie les peintres dans le monde de l'art de façon la plus sûre qu'il soit. Leurs connaissances sur l'art doivent étre un exemple pour la nouvelle génération.Cette première fournée de collectionneurs est complètement différente de la génération actuelle des collectionneurs .
Les histoires entre Bông Hàng Bụm et BXP ne sont pas nombreuses car si la relation ne débute pas par la sincérité, elle ne peut amener l'émotion.Monsieur Bông va vers BXP avec un objectif "partir sans rien, revenir avec quelque chose" et "partir léger, revenir charger".BXP est très conscient que Bông profite de lui, mais à peu près certain il laisse passer.En respectant la largesse de BXP à son égard, Bông considère BXP comme son "ainé", et très obéissant à son égard. Pratiquement, Bông Hàng Bụm est au domicle de BXP tous les soirs et s'inscrit auprès de la poubelle de celui-ci.C'est dans cette poubelle placée dans un coin de la maison que BXP jette les dessins qui ne lui font pas plaisir.D'habitude ce sont des aquarelles sur papier qu'il considère inesthétique que BXP fait une boule et, de quatre mètres de loin, y jette avec précision.A chaque fois, Bông Hàng Bụm ne manque pas de faire l'éloge du talent de champion de baskett ball de BXP.Chaque soir, Bông réussit à ramasser deux ou trois "balles" de cette sorte.Puis il ramène ces "trophées" chez lui, les étale puis les repasse.Le dernier acte passe par le retour à la case départ au domicile de BXP pour lui demander la signature.Ces tableaux qui ont été des balles, méme de dimensions très petites et sur papier ont été rachetés à Monsieur Bông par les collectionneurs de Hô Chí Minh ville à 1000 usd après le décès de BXP.
Une autre technique que j'ai vu utiliser souvent Monsieur Bông est qu'il amène pour préter à BXP une série de stylos à dessin.Il patiente pourque BXP ait fini de les... user et c'est à ce moment là qu'il décide de les réclamer à BXP qui n'a d'autres moyens que de donner un tableau selon les désirs de Monsieur Bông puisqu'on ne peut rendre les stylos usés alors qu'on les a emprunté tout neufs.On a aussi plaisanté sur ce collectionneur:"Après lui avoir dit bonjour en lui donnant la main, il vaut mieux vérifier la totalité de ses doigts".
Et il reste dans mon esprit quelques histoires remarquables, c'est celle de "Hà Nôi en douze nuits", l'époque où les américains ont voulu renvoyer le Nord Vietnam vers la préhistoire, celle des théières et bols en terre cuite, en utilisant les B52 en 1972.Ces jours et nuits de terreur, la vie ne tient qu'à un fil, où on n'est pas sûr de survivre le lendemain.Et pourtant, lors d'une de ces douze nuits, Monsieur Bông Hàng Bụm et Monsieur Đúc Minh passent rendre visite à BXP.Monsieur Bông supplie BXP d'allumer pour pouvoir montrer un tableau à Monsieur Đúc Minh.Dans le déchirement du ciel par des explosions de bombes, j'ai entendu les marchandages de ces deux collectionneurs.Monsieur Đúc Minh désire un tableau de Kîèu de Nguyên Tu Nghiêm désormais dans les mains de Monsieur Bông et Monsieur Bông désire que Monsieur Đúc Minh achète la toile de BXP pour pouvoir lui échanger.Si on n'a pas assisté à cette scène, on aurait pu dire que c'est la scène écrite pour un film.
Lors du décès de BXP(24/6/1988), des milliers de hanoiens sont venus lui rendre un dernier hommage.Seul Monsieur Bông Hàng Bụm est venu et resté silencieux pendant des heures dans un coin sombre, les larmes mangeant son visage.Je comprends que Monsieur Bông est l'un des rares à comprendre dans le détail, le talent et les sentiments de BXP.Je viens à côté de Monsieur Bông, subitement en méme temps, nous nous mettons les mains sur les épaules l'un l'autre, Monsieur Bông parle doucement comme quelqu'un qui solliloque:"Monsieur Phái est vraiment immense!Monsieur Phái est vraiment immense!"
Traducteur:CHAPUIS GERARD
 

Hồng Gấm hỏi :Các họa sĩ thường có cái ǵ đó khác người, lập dị?

Có nhiều họa sĩ trẻ mắc bệnh hoang tưởng và tự huyễn hoặc bằng cách tạo ra phong cách nghệ sĩ nhớn .Vài lần tôi chạm mắt nh́n phải mấy vị "kịch sĩ" không chuyên ấy (trên vô tuyến hay ngoài đường phố) mà thấy nhột nhạt ,tức cười.Một số họa sĩ “quá niên trạc ngoại tứ tuần” muốn tỏ ra là thời thượng nên thường cạo trọc đầu,hoặc để tóc dài,rồi buộc túm lại ra đằng sau, đeo kính tṛn kiểu John Lennon và rất căng thẳng với vẻ mặt của một đạo sĩ khổ hạnh ,nh́n mà kinh . (Kinh là v́,khổ quá,tranh vẽ của họ th́ người ta c̣n lạ ǵ đâu)
Thực tế,người mộ điệu nghệ thuật (trên khắp thế giới)không cần quan tâm tới h́nh thức bề ngoài ,và cũng chẳng cần biết h́nh hài và tính nết của họa sĩ,người ta chỉ quan tâm và nh́n vào chính tác phẩm của anh ta là biết anh ta là ai và đang ở đâu.Đành rằng,nghệ thuật là thứ khác với đời thường,nó được nâng cấp từ hiện thực cuộc sống lên thành mức mới lạ và đẹp mắt,v́ thế những người tạo ra nghệ thuật thường là ...chẳng giống ai.Nhưng nếu lấy thí dụ các hoạ sĩ danh tiếng của VN như : BXP,Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên,Nguyễn Tư Nghiêm... th́ thấy rằng ,nếu có sự khác người th́ đó chỉ là cái khác trong thế giới nội tâm của người ta thôi.Nếu tiếp xúc với các maitre này,ai cũng thấy là họ sống cả một đời b́nh dị và dễ gần,dễ chiều.Nếu có vẻ ǵ đấy được xem là chất nghệ th́ thực ra đó lại là cái tật và thói quen của họ ,chứ hoàn toàn họ không bao giờ cần phải "diễn".
Các maitre mà tôi biết đều chẳng ông nào coi trọng h́nh thức bên ngoài của ḿnh là cái đinh ǵ, hiếm khi thấy h́nh ảnh "mày râu nhẵn nhụi,áo quần bảnh bao" ở họ. Xiêm y mũ măo,thường thuận lợi và sẵn có là dùng.Có chuyện họa sĩ Dương Bích Liên,hồi mới giải phóng miền Nam,ông vô chơi Sài G̣n,Dương Bích Liên ngạc nhiên là khi đi vào khu đèn đỏ của dân ăn chơi đất Sài Thành, DBL đi đến đâu th́ các cô gái bỏ chạy và lảng tránh ông thật nhanh.Không hiểu sao,DBL đành t́m một người để hỏi cho biết nguyên nhân.Sau ông mới vỡ lẽ ra là do ông đội cái nón cối (dân miền Nam không ai đội loại mũ cối này)v́ thế các kiều nữ đă hoảng sợ v́ tưởng DBL là cán bộ cấp cao đi tuần tra .
Họa sĩ Nguyễn Sáng lại có thói quen khá buồn cười là ông thích ngồi xổm, có ghế đàng hoàng nhưng ông không chịu ngồi . Có người thấy ái ngại bảo ông ngồi vào ghế ,ông cáu kỉnh gắt : "Nếu ngồi vào ghế tôi sẽ không nghĩ ra được điều ǵ hay hớm cả."H́nh ảnh Nguyễn Sáng đang ngồi xổm bên cạnh một chiếc nghế vẫn cứ làm tôi thấy buồn cười.
Một lần nhà phê b́nh mỹ thuật Thái Bá Vân đi cùng với một nhà tri thức Việt kiều về thăm VN đến chơi nhà danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.Ông TBVân thấy cửa nhà họa sĩ đóng ,bèn đập cửa và gọi :
-Ông Nghiêm ơi,mở cửa cho chúng tôi vào.
Họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm từ trong nhà nh́n qua lỗ khóa và thấy ông Vân đi cùng với một người lạ,nhà danh họa không chịu mở cửa mà nói vọng ra :
-Nếu chỉ một ḿnh ông Vân vào thôi th́ tôi sẽ mở cửa.
(Bộ tứ Sáng Nghiêm Liên Phái ,Hầu như đều dị ứng và không chịu ngồi chung với người lạ trừ BXPhái ,do bởi tính ông vốn hồn nhiên và mến khách)


Quel est ton avis sur la singularuté des peintres?Hông Gâm

Bui Thanh Phuong : Ce point de vue est juste pour les "Grands hommes de petites provinces", les peintres ayant une maladie délirante et aimant se tromper pour atteindre le bonheur.Plusieurs fois, mes yeux ont vu des silhouettes jouant de grands artistes(à la télévision ou en ville), je me sens bien chatouiller jusqu'au rire.Certains artistes, au delà de la quarantaine, se voulant respectables, se rasent la téte ou laissent pousser les cheveux et les attacher en queue de cheval, portent des lunettes rondes à la John Lennon et leur visage est très tendue comme un moine en souffrance, cela me provoque la peur en les regardant.Ces personnes font que leur nom soit définitivement dégôuté.En réalité, les admirateurs(dans le monde entier) ne donnent pas d'importance à l'aspect extérieur et ne désirent aucunement connaitre ni le physique ni le caractère du peintre, ils ne se soucient que de l'oeuvre de l'artiste pour savoir dans quel bois celui-ci est taillé et à quel niveau il se place.On est d'accord pour dire que l'art est différent de la vie quotidienne, il a été réhausser de la réalité de tous les jours à un niveau artistique agréble à l'oeil, c'est pour cela que les artistes créateurs sont souvent singuliers.Si on doit prendre des exemples à partir des artistes de renom du Viétnam tels que BXP,Nguyên Sáng, Duong Bích Liên, on s'aperçoit que leur singularité est une singularité interne.Lors des contacts avec ces maitres, on s'aperçoit qu'ils ont une vie simple et d'agréable approche, facile à vivre.S'ils ont des traits d'artistes, ce ne sont que des travers, aucunement ils ont besoin de "paraitre".Je me rappelle une fois, BXP dessinant un coin d'une ruelle, et lorsqu'il dessine un poteau électrique, un habitant du quartier, le prenant pour un gars de la compagnie d'électricité, vient se plaindre des aléas de l'électricité lors des périodes de pointe. Et une autre histoire d'un autre peintre de renom, lorsqu'il est allé au marché de fleurs pour acheter une branche de pécher, après avoir payé et n'ayant pas encore le temps de quitter le marché, plusieurs personnes le prennent pour un vieillard nécessiteux voulant vendre sa branche de pécher et sur le chemin de retour beaucoup de monde s'empresse de lui poser la question :"A quel prix voulez-vous vendre la branche?".Les grands peintres vietnamiens ne jouent pas un rôle mais c'est leur personnalité et leur habitude.La plupart des maitres que je connais ne se soucie guère de l'aspect extérieur, c'est rare qu'on les voit "raser de près avec le linge tiré par les quatre épingles".Ils utilisent le linge tombant sous la main.Une histoire de Duong Bích Liên: lors de la libération de Sài G̣n, Duong Bích Liên s'étonne que les filles le fuient rapidement lorsqu'il va dans les lieux de jouissance.Ne comprenant pas, il cherche une personne pour en connaitre la raison.Il a compris, par la suite, que c'est à cause de son casque colonial(les gens du Sud ne portent jamais ce type de casque) que les pin ups prennent DBL pour un commissaire politique en tournée.Le peintre Nguyên Sáng a une habitude assez hilarante, celle de s'asseoir avec les fessiers sur ses talons.Quelqu'un, géné, lui demande de s'asseoir sur une chaise.Il répond:"Si je m'asseois sur une chaise, je ne suis pas inpiré pour de belles chose".
Une fois, le critique d'art Thái Bá Vân arrive chez le peintre de renom Nguyên Tu Nghiêm, accompagné d'un intellectuel vietnamien d'outre-mer.Devant la porte fermée, il frappe et dit: "Monsieur Nghiêm, ouvrez-nous la porte".Le peintre Nguyên Tu Nghiêm regarde vers l'extérieur et s'aperçoit que Monsieur Vân est accompagné d'un étranger, décide de ne pas ouvrir et répond:"Si ce n'est que vous, Monsieur Vân, qui rentrez d'accord;si non, je ne veux pas accueillir un inconnu chez moi".
Traducteur:CHAPUIS GERARD

 

GERARD hoi :Anh đă kể chuyện một số các nhà sưu tập thế hệ cũ. Nếu được,xin anh nói đến nhân vật Hào Hải.

Tôi bắt đầu được biết đến Hào Hải từ khi anh ta có một vài bài viết đăng trên báo ,viết về họa sĩ Dương Bích Liên sau khi họa sĩ này mất.Tôi không thể nói được điều ǵ về một người mà tôi chưa có vinh dự được gặp mặt và quen biết.Tuy nhiên tôi cung cấp cho bạn thông tin về nhân vật này qua lời kể của Trường tóc bạc(*) :
"Có một kỷ niệm khiến tôi đau đầu cả đời. Chúng tôi gồm ông Liên và ông Hào Hải chơi với nhau rất thân. Một lần ông Dương Bích Liên được Hào Hải đặt vẽ tranh. Bức tranh vẽ xong đẹp lắm.
Một người nước ngoài muốn mua và trả giá cao gấp chục lần Hào Hải. Nhưng v́ bức tranh do Hào Hải đặt ông Liên vẽ nên ông Liên hỏi ư kiến Hào Hải tỏ ư muốn bán bức tranh đó cho người nước ngoài.
Ông Liên nói với Hải: “Tôi rất muốn bức tranh đó đi khỏi đất nước này. Đồng ư bán cho họ, ḿnh sẽ có một số tiền lớn, Hải một nửa, ḿnh một nửa. Rồi ḿnh sẽ vẽ cho Hải một cái giống y như bức này”.
Hào Hải trả lời: “Em không đồng ư. Anh bán cho họ bao nhiêu, em sẽ mua bấy nhiêu. Dù có phải bán tất cả đồ trong nhà đi để mua bức tranh đó em cũng chơi”.
Trong một lần Dương Bích Liên và Hào Hải uống say, maitre Liên muốn đốt bức tranh đó, không muốn bán cho người nước ngoài hay là Hào Hải nữa.
Ông Liên lấy chai dầu hỏa đổ lên tranh để đốt. Dân phố ào sang kêu cháy nhà. Họ lấy nước dập tắt. Lúc này, Hào Hải và Dương Bích Liên đă say lắm rồi.
Ông Liên đưa Hào Hải con dao nhỏ bảo Hải cạo hết lớp cháy trên bức tranh đi, Hải làm theo. Lúc Hào Hải cạo lớp cháy, ông Liên đă khóc rất nhiều.
Sau lần ấy, Hải và ông Liên không gặp nhau một thời gian rất dài. Riêng ông Liên bị ốm liệt giường cả tháng. "

Nguồn :http://thoibaoviet.com/live/FrontPage06/Van-hoa/News-page?contentId=17206

Ghi chú :

(*) Trường tóc bạc là con trai họa sĩ Nguyễn Dung,họa sĩ Nguyễn Dung tôi biết v́ ông là bạn của BXP.Họa sĩ Nguyễn Dung sống giản dị và rất tiết kiệm,anh em đồng nghiệp thường gọi ông là "gơ-răng-đê".Thời đó tôi cũng có xem một số tranh của họa sĩ này,ông vẽ theo lối nhà trường ,tả thực và thường có nội dung.Tranh của Nguyễn Dung thời đó được xem là mẫu mực cho khuynh hướng sáng tác hiện thực XHCN. Có hai bức tranh của họa sĩ Nguyễn Dung mà đến nay tôi vẫn c̣n nhớ v́ nó đă làm tôi cười khi xem. ,Một bức ông vẽ tĩnh vật có lọ hoa ,dưới bàn là cuốn sách Nhật kư trong tù, cuốn sách mở ra đó có vẽ một chiếc kính lăo đặt ở trên,người xem sẽ thấy hàng chữ được phóng to qua hai cái mắt kính,một bên là chữ "Nay ở trong thơ" và mắt kính bên kia là "nên có thép" .Hôm khai mặc triển lăm ,bức này được bày ở vị trí trang trọng nhất.Anh em họa sĩ đến xem ,có người góp ư " Tôi thấy chữ "thép" không được rơ lắm, dễ bị người xem đọc nhầm là "thịt"Thế này mà bị quần chúng hiểu lầm suy diễn thêm ra th́ nguy quá,nguy quá! " (thời bấy giờ thịt là một mặt hàng thực phẩm quan trọng và người ta chỉ được mua định kỳ theo chế độ tem phiếu).
Bức thứ hai,họa sĩ Nguyễn Dung vẽ một cảnh phố Hà Nội,bức này ông tham dự triển lăm với tiêu đề của bức tranh là :"Phố tôi chống Mỹ " người xem tranh thắc mắc hỏi ông " Đâu ,tôi chỉ thấy cảnh vẽ phố chứ có thấy tinh thần chống Mỹ ǵ đâu ?" Họa sĩ Nguyễn Dung kéo người xem lại gần và chỉ vào bức tranh của ông nơi có sân thượng của một căn nhà,trên cái sân thượng đó có mấy bóng người bé xíu,nh́n kỹ sẽ nhận ra là những dân quân tự vệ đang trực chiến ở đó.
Hai bức vừa kể là những bức họa sĩ Nguyễn Dung vẽ nhằm bày triển lăm. Những tranh ông vẽ để chơi thường là thiếu nữ áo dài và chân dung thiếu nữ phần nhiều là ông sử dụng chất liệu phấn mầu. Nguyễn Dung là giáo sư dậy vẽ tại một trường sư phạm nhạc họa. Không rơ bằng cách nào,thời ấy ông thường có nhiều họa phẩm .Một lần ông khoe với BXP là có thừa một hộp phấn mầu dầu (oil partel) và ngỏ ư nếu BXP thích sẽ nhượng lại bằng giá nhập vào. BXP rất thích nhưng ông không có đủ tiền ngay tại chỗ để trả cho ông Dung. Ông Dung lắc đầu và không đồng ư bán chịu. Sau cùng ,ông Nguyễn Dung đề nghị đổi lấy một quyển mà BXP đă dán vào quyển đó hơn 100 bức h́nh họa ,kư họa,toàn những bức xuất sắc qua nhiều giai đoạn.BXP lấy làm vui và bằng ḷng trao đổi.Ngày nay quyển sách dán hơn một trăm bức h́nh họa của BXP đó vẫn đang nằm trong tay Trường tóc bạc.Qua nhiều năm,rất nhiều nhà sưu tập t́m gặp Trường tóc bạc để gạ mua cả quyển đó nhưng không được. Nghe nói Trường tóc bạc gỡ từng bức ra khỏi quyển đó và bán dần từng bức một.
 

Gerard :Các bạn chỉ cần gơ Bui Xuan Phai vào Google và sau đó chỉ vào khung chữ H́nh Ảnh , T́m kiếm sẽ đưa ra kết qủa t́m thấy gồm có cả tranh thật và tranh giả.Như vậy,trên Internet,có cả hoa và cả rác nữa.Ở thời điểm hiện tại,tranh giả của Phái vẫn luôn chiếm giữ ở hàng đầu.Điều đó nói lên rằng tranh giả thường nằm ở những trang Web của người ngoại quốc và có đông lượt người vào ra nhất.

Hữu Minh :Vậy câu hỏi của những người yêu mỹ thuật đặt ra là : Nếu nhận định sai lầm tranh thật là tranh giả th́ sao ? Và nhận định sai lầm về tranh giả là tranh thật th́ sao ? Trách nhiệm của người nhận định sẽ được đặt ra bằng giá trị và tư cách nào ?

Câu hỏi rất hay,và đây cũng là mối quan tâm số một của những người ngoại quốc lẫn người Việt về các tác phẩm hội họa của VN nói chung và BXP nói riêng .Trước tiên ,tôi muốn bạn Gerard và THT trả lời trước và sau đó tôi sẽ nói ư của ḿnh .Tôi nghĩ đây là một vấn đề quan trọng ,cần phải diễn giải sao cho đúng và đủ sức thuyết phục.Tôi cũng muốn bổ sung thêm trong câu hỏi của Hữu Minh : Trong đêm tối, nếu người ta nh́n nhầm cái dây thừng là con rắn th́ sao ? Và nếu người ta nh́n nhầm con rắn là cái dây thừng th́ sao ? Và theo qui luật th́, ngày mai trời sẽ sáng :cái dây thừng vẫn là chính nó và con rắn cũng sẽ không dễ bị người ta nh́n nhầm là cái dây thừng .

Xem thí dụ về những bức tranh giả của các danh họa Việt Nam ở các trang web trên mạng

Trần Hậu Tuấn lời Hữu Minh :Theo tôi, trong việc thẩm định tranh có lẽ sẽ có ít nhất 2 sự nhầm lẫn:
1. Sự nhầm lẫn tranh thật là tranh giả
- Trong trường hợp này chỉ người mua là nhầm (người bán không bao giờ nhầm)
- Tại sao người mua nhầm và nghi ngờ người bán? Đó là do sự cảm nhận nghệ thuật của người mua chưa chính xác - thiếu kiến thức và cảm xúc bản thân đối với nghệ thuật.
- Kết quả - người mua "bị nhầm", không tổn hại ǵ đến kinh tế - theo thời gian, bạn sẽ nhận lại được tất cả (hiểu thêm về giá trị nghệ thuật và giá trị sản phẩm của tác phẩm)
- Trường hợp ngoại lệ: một bức tranh thật mà xấu th́ cũng chẳng có giá trị ǵ.
2. Sự nhầm lẫn tranh giả là tranh thật
- Trong trường hợp này người bán có thể biết và không biết (trừ tác giả)
- Nếu biết tranh giả mà bán với giá tranh thật là lừa đảo.
- Nếu không biết tranh giả mà bán với giá tranh thật... việc này người bán có lỗi từ khi mua - lỗi của sự kém hiểu biết, tham lam... theo thời gian, khi thẩm mỹ hội họa của người sở hữu bức tranh giả "lớn hơn" và nếu bạn dám vứt bức tranh "đểu" đi là bạn đă hiểu và cư xử đúng với nghệ thuật (bạn có thể kiện người bán, báo công an, chính quyền... đ̣i bồi thường là việc của bạn,... tùy bạn. Việc này không liên quan đến nghệ thuật).
- Nếu bạn tiếc tiền, không dám vứt bức tranh "đểu" đi, giữ lại hy vọng sẽ bán và thu hồi được vốn...., và nghiễm nhiên bức tranh "đểu" đó tiếp tục trở thành "học phí" của những người bắt đầu chơi tranh khác sau bạn... Đây là một thực tế của lịch sử nghệ thuật thế giới đă, đang và vẫn xảy ra trong cuộc sống, nó sẽ c̣n kéo dài măi măi.
- Theo kinh nghiệm bản thân, với các tác giả đă mất, người mua chỉ có một cách thẩm định tốt nhất "sản phẩm nghệ thuật" bằng cách tham khảo và tuyệt đối tin tưởng vào ư kiến của gia đ́nh cố tác giả. Họ và chỉ có họ mới đủ tư cách thay mặt tác giả chứng minh, xác nhận sản phẩm nghệ thuật đó là của tác giả. Ví dụ hiện nay khi muốn thẩm định tranh của cố danh họa Picasso, ngoài sự xác nhận của nhiều hội đồng nghệ thuật và hàng chục chuyên gia giỏi, nhưng vẫn không bao giờ đủ nếu thiếu chữ kư của cháu gái họa sĩ Picasso - bà Paloma Picasso... (Tất nhiên bà ta được nhận một khoản tiền không ít và chịu trách nhiệm trước niềm tin của mọi người).
- Trường hợp ngoại lệ: một bức tranh xấu hoặc giả làm bạn thích (v́ giá rẻ, v́ bạn thấy đẹp...) vẫn có giá trị với riêng bạn (kệ bạn, tùy bạn, và nhớ đừng kêu ca ǵ hay khó chịu khi bị ai đó chê v́ đó là sự lựa chọn của bạn).
Tôi thích một câu thơ "bút tre":
"Bắt phong trần, phải phong trần
Cho "chơi tranh" mới được phần chơi tranh".
Tôi đến với việc sưu tập nghệ thuật bằng một niềm tin "CHỈ CÓ T̀NH YÊU LÀ THẬT"... Theo tôi, một bức tranh đẹp, một bức tranh xấu - một bức tranh to, một bức tranh nhỏ - một bức tranh đắt, một bức tranh rẻ - một bức tranh bán được, một bức tranh không bán được..v.v chẳng quan hệ ǵ với nhau. Trong suốt 25 năm qua, tôi đă mua trên 500 tác phẩm nghệ thuật, chưa bao giờ tôi mặc cả, và tự coi đó là sự lựa chọn chính xác nhất của ḿnh.

Quelle est la base de la valeur légale et juridique du comité d'expertise en voie de formation s'il y a erreur dans l'expertise?

Gerard trả lời Hữu Minh :

Il faut remettre l'idée de la création d'un comité d'expertise de tableaux vietnamiens dans son contexte.
A l'époque de mes premiers pas dans le monde de l'Art, je me rappelle avoir posé des questions à brûle-pourpoint au collectionneur TRÂN HÂU TÛÁN concernant les faux Phai et lui ai exposé ma réticence à l'achat des tableaux qui risquent de me faire perdre les économies de mon dure labeur en France.THT, très humain, m'explique que la réalité des faux Phai empoisonne le monde de l'Art actuellement et que BÙI THANH PHUONG est aussi chagriné de se retrouver au milieu d'une turbulence dont il ne maitrise pas les conséquences.En guise de conclusion, THT m'envoie le scanner de cinq toiles et me dit que s'il faut débuter la collection dans un stress monstre, le jeu ne vaut pas la chandelle, il vaut mieux ne pas se lancer et m'assure que spécialement pour moi débutant, tout est à vendre et tout n'est pas à vendre dans son musée.J'ai très bien compris ce que veut dire "Tout est à vendre dans le musée":ce point est tout simplement impossible;il veut juste dire par là que s'il refuse la vente de tel tableau et essaie de vendre tel autre, en tant que débutant suspicieux, je peux croire qu'il essaie de fourguer un faux tableau tout en conservant le vrai:donc "tout est à vendre".Et il pousse la sympathie à mon égard pour dire que je peux garder le tableau pendant un an avec possibilité de le ramener lors de mes prochaines vacances au Vietnam pour un échange, ceci afin de finir de me convaincre sur la véracité de ses oeuvres; il est à mes yeux celui qui a mis mon pied à l'étrier, celui qui m'a invité à entrer de plein pied dans le monde de la collection des toiles de Phai.
Par la suite, j'ai eu une conversation avec BTP, toujours à la recherche d'un moyen pour ne pas me faire arnaquer au premier achat;ceci se traduit par sa réponse via "le Monde de Phái" sous le titre de:"Comment différencier un ''Faux BÙI XUÂN PHÁI" et son chef -d'oeuvre???"
Bien entendu, j'ai eu mon certificat de propriété du tableau signé par THT et BTP.Il est évident que la démarche d'un certificat de propriété signé par l'artiste Phuong, fils du célèbre peintre vietnamien BXP se rapproche de la pratique internationale comme celle de Mme Paloma PICASSO, nièce de PICASSO ou de Mr Marc STAMMEGA, collectionneur des tableaux d'Adolphe MONTICELLI(1824-1886), l'équivalent de THT pour BXP.
C'est à partir de ce constat que je me suis dit que si je suis un marchand de tableaux véreux, ayant pignon sur rue, je peux acheter, puis demander à un copiste de refaire le tableau avant de le mettre en lieu sur, puis vendre le tableau avec un faux certificat; ma parole vaudrait bien celle de BTP puisque j'ai pignon sur rue et d'autant plus que je sévis à un lieu bien éloigné de BTP et avec une langue qui n'est la la sienne(Rappelons que le vietnamien est connu par quelques grand maximun quatre vingt millions d'habitants, alors que le français et n'en parlons pas l'anglais...).Sur quelle base ce dernier peut-il me dénoncer? avec ses cris du coeur? sans preuve tangible? Il faut peut-étre parler au passage de la grande erreur de CHRISTIE'S qui vendait une fausse toile intitulée "Bên Phà o Sông Đà" premier prix national des Beaux-Arts 1980 et faisant partie de la collection du Musée des Beaux -Arts du Vietnam, excusez du peu, pour une somme de 47.000usd au mois d'Octobre 1997 à Singapour; le pot aux roses a été dénoncé à temps par le peintre Nguyên Trinh Thái.
Tout ceci pour dire que la nécessité d'un comité d'expertise s'impose.Mais rassurez-vous; les copistes ont de beaux jours devant eux puisque cette idée que je vous ai livré en scoop n'a pas été soumis à mes ainés et que eux, ont tout lattitude pour refuser sa mise en place.Cette idée part sur un principe très simple:chaque enfant né doit étre déclaré à la mairie avec un certificat de naissance; dans la logique internationale, chaque peintre patenté délivre un certificat d'authenticité à la vente d'un de ses tableaux(c'est donc un certificat de naissance).BXP, à son époque, n'a pas jugé bon de le faire soit parcequ'il est loin de penser qu'un jour ses tableaux seront la cible des faussaires soit parcequ'il est trop artiste et pour lui "tout le monde , il est beau, tout le monde il est gentil" et on est dans "le Meilleur des Mondes".Il est certain désormais qu'il n'y aura jamais de certificat d'authenticité de la main de l'artiste.Il faut donc absolument exploiter le filon qui nous reste sous la main à savoir qu'il faut redonner de l'importance à l'artiste Phuong, celui qui a suivi silencieusement pas à pas le travail du maitre, celui qui, désormais, est seul détenteur de la vérité sur l'oeuvre de BXP.Le certificat signé par BTP est devenu tout simplement nécessaire et est une sorte de "reconnaissance de paternité".
De méme, le travail d'acquisition des oeuvres par THT est un travail de passioné, travail colossal s'il en est, nous permettant d'avoir sous la main et tout de suite du matériel pour établir une banque de données digne de ce nom.
Mais dans cette époque moderne, parler avec le coeur et les sentiments ne sont plus suffisants puisqu'il a été dit que "l'amour rend aveugle".Il nous faut donc des techniques systématisées, reproductibles de notre temps pour répertorier les oeuvres(Internet,Adobe photoshop;appareil de photographies numériques à haute résolution) couplées avec l'expérience humaine de BTP et THT pourque la mécanique puisse se mettre en marche afin de préserver ce qui peut encore étre pour les générations de vietnamiens futurs, pourque l'or ne se mélange plus avec l'étain ou que les bons grains se séparent de l'ivraie.Le travail sera énorme pour photographier les oeuvres, leur donner un numéro d'identification tel un berger comptant son troupeau avec bien sur, tous les aléas de l'erreur humaine.On n'expertise pas que pour dire "telle toile est fausse ou vraie".On expertise pour dire aussi que la toile a été réentoiler, réencadrer, qu'elle a subi une restauration d'entretien(nettoyage pour enlever la poussière) ou une restauration réparatrice car la toile est déchirée par mauvaise manipulation par exemple.
Bien sûr, une liste de questions sera cochée pour rechercher la véracité de l'oeuvre avec un indice de confiance donné lors de la conclusion comme lorsque la météologie du lundi donne les prévisions des jours suivants sous réserve d'un indice de confiance.Pas question de dévoiler la manière dont nous allons photographier, répertorier, classifier ou donner le numéro d'inventaire.Par contre, nous dévoilons le nombre d'experts qu'on désire voir dans le comité, deux au Vietnam, deux en France, question d'équilibre, de rétro-feedback.Le pivot central reste un vietnamien,l'artiste Phuong, fils du peintre et peintre lui-méme.
Il est évident que tout chateau-fort a sa faiblesse, notre technique d'expertise aussi.Cette technique repose sur un principe intangible, celui de faire confiance dans l'expérience de l'artiste Phuong pour authentifier les toiles.Il est entendu que l'expert peut étre corrompu:"L'argent rend la vue à un aveugle" mais cette lourde responsabilité oblige une probité au dessus de tout soupçon sous peine de le voir détruire de ses propres mains la notoriété laissée par son père.
Pour répondre concrètement à notre ami HUU MINH, la responsabilité de l'expert est une responsabilité morale, financière puisqu'il doit rembourser le faux tableau sans discussion aucune(il y va de la crédibilité des experts) si celui-ci est vendu par ses soins et prouvé par une tierce personne de valeur morale incontestable que c'est un faux tableau, et une responsabilité contractuelle si l'expertise a été faite de façon professionnelle(c'est à dire moyennant finance).

Ḷi b́nh của BTPhương : Tạm thời tôi và bạn chưa hiểu Gerard nói ǵ v́ bạn Gerad chưa kịp dịch ra tiếng Việt. Với chi tiết này tôi thấy cũng giống như chủ đề của thảo luận mà Hữu Minh đă đề xướng:nếu bạn không phân biệt được đâu là của thật đâu là của giả ,đơn giản là bạn không chịu học và có những kinh nghiệm để đọc và hiểu được ngôn ngữ của hội họa,và cũng chẳng thể trách cứ ǵ nếu bạn và tôi không đọc được tiếng Pháp để hiểu bạn Gerard đă nói ǵ.Tôi nhớ chuyện có một bà sau khi xem tranh của Picasso đă phàn nàn với họa sĩ kỳ tài này rằng:" Tranh của ông tôi chẳng hiểu nó đẹp ở chỗ nào ?" Thay v́ trả lời ,Picasso hỏi lại bà khách xem tranh :"Bà có biết tiếng Trung Quốc không ?" Ư Picasso muốn nói rằng, nếu người ta không học và không biết tiếng Trung Quốc th́ người ta sẽ không  hiểu được người Trung Quốc viết và nói cái ǵ.
 

edener@gmail.com :Thua ong,toi ten la Nguyen Cao Luan, dang sinh song o California. Gan day toi co duyen duoc thinh mot buc tranh cua BXP tu Lotus Galery o SG. Toi muon biet them ve buc tranh nay, no duoc ve vao nam nao, ten no la gi. Xin ong cho biet ve no cang nhieu cang tot. Xin da ta

Thưa ông Nguyễn Cao Luận, tôi đă xem bức tranh mà ông đă gửi và ông có ư muốn hỏi thông tin về bức tranh này. Theo tôi,đây là tranh của Bùi Xuân Phái .Nh́n vào cấu trúc của các ngôi nhà cùng phong cách vẽ và gam mầu có thể suy đoán bức này được vẽ từ năm 1960 đến năm 65. Chất lượng bảo quản bức tranh của người sở hữu quá kém,hoặc cũng có thể do thời đó thiếu thốn vật liệu tốt,có vẻ như bức tranh được vẽ bằng sơn tự chế ( bột mầu trộn với dầu lanh) nên bức này đă ngả mầu và bị ố (Có thể tôi đă lầm v́ chỉ được nh́n qua ảnh) dù vậy, tôi vẫn dám chắc rằng sự bạc mầu của nó đă kéo theo cả chữ kư của tác giả rồi .Toàn bộ bức tranh là của Bùi Xuân Phái ,riêng chữ kư đă được ai đó kư vào với thiện ư muốn cho tác phẩm này có thêm sức thuyết phục.Tôi nghĩ đây là một bức đẹp của Vua Phố Cổ.
Bùi Xuân Phái vẽ phố Phất Lộc ,nên có thể  gọi tên bức tranh này là "Phố Phất lộc"
(Đường đi vào là Phất Lộc,đường nằm ngang là phố Hàng Bạc)

edener@gmail.com :Toi rat ngac nhien vi duoc ong hoi am qua nhanh. Toi cam on ong rat nhieu ve nhung thong tin ong cung cap ve buc tranh do. Toi da doc nhung cau hoi va tra loi tren trang mang BXP.com, cang doc toi cang thay thuong cam va nguong mo BXP hon. Day la lan dau tien toi co han hanh duoc so huu mot buc tranh cua BXP. Toi rat thich buc tranh nay. Toi co cam tuong BXP da ve pho Phat Loc trong mot chieu mua. Hien buc tranh nay con dang o SG, toi dinh mang no qua California trong dip tham gia dinh vao dip Tet 2007 nay. Toi cung dinh se den tham bao tang BXP o SG. Toi mong se duoc gap ong vao dip nay, neu tien cho ong.

 

Gerard trả lời Hữu Minh :

GIAM DINH TRANH:HIEN TUONG VIEN VONG???

Xin cho phép tra lai y nghi tao lâp môt uy ban giám dinh tranh vietnam vào bôí canh cua nó.
Khi tôi mói vào khung tṛi my thuât viêtnam, tôi nhó có hoi môt cách rât can thang nhà suu tâp TRÂN HÂU TÛÁN vê vân dê tranh Phái gia và có tŕnh bài vói anh ta su e dè cua tôi khi se mua lâm tranh gia và su kiên dó làm tôn hao tîèn tích luy lao dông cuc nhoc cua tôi bên Pháp. THT, rât tù tâm, các nghia cho tôi su thât ràng tranh Phái gia dang dâù dôc thê giói my thuât hiên tai và BÙI THANH PHUONG rât dau ḷng khi bi cûóng vào chính giu con bao tô mà anh không kîèm chê duoc hâu qua.Và dê kêt thúc, THT goi cho tôi theo yêu câù, nam h́nh tranh scanner và khuyên ràng nêú bát dâù thú suu tâp tranh vói môt nôi lo âu vi dai th́ dùng nên vô hê choi tranh và chi dành riêng cho ngụi mói bát dàù nhu tôi, tât ca trong bao tàng cua anh ta dêù bán và tât ca dêù không bán.Tôi hiêu rât ro anh ta mûón nói ǵ qua câu "tât ca trong bao tàng cua anh ta dêù bán":chuyên dó không thê có;anh mûón nói vói tôi ràng nêú anh tù chôí bán dôi vói ngụi mói tâp su nhîèu ng̣ vuc, tôi có thê tuong ràng anh ga bán môt tâm gia dê giu lai môt tâm thât:v́ vây mà "tât ca dêù bán".Và anh ta hêt ḷng tu tê dên cho phép tôi giu tranh choi môt nam tṛi và có thê dôi tranh khác khi tro vê nuóc ky hè nam sau tai Viêtnam, dê "cung cô" su thûyét phuc tôi vê tính trung thuc cua tác phâm cua anh;dôi vói tôi, anh ta là ngụi da giúp tôi trèo lên lung ngua, ngụi da ṃi tôi vào thê giói cua tranh Phái.
Sau dó, tôi có tîép chuyên vói BTP, và tîép tuc t́m moi cách dê tránh lâm tranh gia khi mua lân dâù; qua trang mang "Thê Giói Phái", anh ta tra ḷi tôi vói bài:"Xem Tranh Phái Làm Sao Biêt Đuoc Là Thât Hay Là Gia ?"
Le tât nhiên là tôi da duoc gîáy xác nhân so huu tranh ky boi THT và BTP.Hiên nhiên ràng cách thîéc lâp gîáy xác nhân so huu tranh ky boi Artiste Phuong, con cua danh hoa viêtnam BXP rât gîóng vói cách làm viêc cua Qûóc tê nhu cách làm cua bà Paloma PICASSO, cháu gái cua PICASSO hay cách làm cua ông Marc STAMMEGA, nhà suu tâp tranh cua Adolphe MONTICELLI(1824-1886), xem xem gîóng nhu THT và BXP.
Và bác ngụ̂n tù dây, tôi tu nói nêú tôi là môt nhà buôn bât luong, có môt cua hàng buôn nôi tîéng, tôi có thê mua, nḥ ngụi chép tranh lai truóc khi cât giâú nó di, và bán tâm tranh gia vói môt gîáy so huu gia, ḷi nói cua tôi se tuong duong ḷi nói cua BTP tai tôi có môt cua hàng buôn nôi tîéng, và hon thê tôi hoành hành o môt dia ly xa BTP, vói môt ngôn ngu khác cua anh ta(Xin nhác lai ràng tîéng viêtnam duoc xài nhîéu lám boi tám chuc triêu dân, c̣n tîéng Pháp...tôi chua kê tîéng Anh...)Vói tu cách nào, anh ta tô giác tôi? bàng tîéng nói con tim chang?Không chúng cú xác thuc?Tôi loi dung chô nây de kê lai lôi lâm lón cua CHRISTIE'S da bán tranh gia tua dê "Bên Phà o Sông Đà" gi?i nh?t trong cu?c tri?n lăm M? thu?t Toàn Qu?c nam 1980, xin thú lôi, vói giá 47000usd tháng 10-1997 tai Singapore, phát hiên và tô giác kip tḥi nḥ hoa si Nguyên Trinh Thái.
Tât ca nói trên dê cho thây ràng thành lâp uy ban Giám dinh là chuyên phai làm.Nhung cú vung tin; nhung ngụi chép vân c̣n tuong lai tuoi sáng truóc mát ho boi v́ y nghi mà tôi cho các ban tin sôt deo chua duoc bàn vói dàn anh cua tôi và ho có thê tù chôí thîéc lâp nó.Y nghi bác ngụ̂n tù môt can nguyên rât don gian:môt dúa bé chào ḍi phai có khai sinh;trong lâp luân cua Qûóc tê, môt tranh bán ra boi hoa si chính quy phai di kèm môt gîáy chúng nhân tính trung thuc cua nó(dó là gîáy khai sinh).Hố tḥi BXP, hoa si không thîéc tha làm tai ông không nghi ràng ḿnh se bi chép hoac tính cua ông quá u có chât "nghê" và dôí voí ông "Tât ca moi ngụi dêù dep, Tât ca moi ngụi tôt" và chúng ta dang o trong "môt thê giói tuyêt ṿi".Có môt su chác cháng là gîáy chúng nhân tính trung thuc ky boi tay hoa si se không bao gị có nua.Chúng ta phai khai thác cho bàng duoc "mach" c̣n duói tay bàng cách tra lai su quan trong cho Artiste Phuong, ngụi da lang le di kê bên thây, ngụi duy nhât c̣n lai nâm tính trung thuc cua tùng tác phâm cua BXP.Gîáy chúng nhân ky boi BTP tro thành rât cân thîét và gân nhu là "su thùa nhân tu cách BXP là cha cua tác phâm".
Và cách t́m kîém dê mua tác phâm cua THT là công viêc cua ngụi dam mê, công viêc vi dai nây cho chúng ta vât liêu dê thành lâp môt ngân hàng tài liêu xúng danh.
Nhung vói tḥi dai hiên dai, thao luân vói tîéng nói con tim và t́nh cam th́ không du, tai dân gian có câu "T́nh yêu làm cho ta mù loà".Chúng ta cân phai có nhung ky thuât có hê thông, có thê chûyèn lai, dê cho nhung tác phâm vào danh sách(Internet,Adobe photoshop;appareil de photographies numériques à haute résolution) công vói kinh nghiêm cua BTP và THT dê cho dông co bat dâù chay, dê bao tôn nhung ǵ có cho nhung thê hê viêt mai sau, dê cho vàng thao không c̣n lân lôn, dê cho hat gîóng xâú duoc loc ra xa hat gîóng tôt.Chuyen làm rât kêch xù dê chup h́nh tác phâm, cho sô dê nhân dang nhu ngụi chan cùu dêm dàn chiên cua ḿnh vói su bât ng̣ cua lâm lân.Chúng ta giám dinh không chi dê nói "tranh thât hay gia".Chúng ta c̣n giám dinh dê nói tranh vùa cang toile tro lai, vùa dóng khung mói, tranh trùng tu dê xóa bó ḍng tḥi gian hay tranh bi sua chua tai xây xât chang hang.
Le di nhiên, môt ban liêt kê câu hoi se duoc dánh dâú dê t́m kîém lai chât trung thuc cua tác phâm vói môt chi sô tính nhiêm cho boi Giám dinh viên khi kêt thúc liêt kê nhu tin khí tuong ngày thú hai thông báo tḥi tîét nhung ngày sau vói môt chi sô tính nhiêm.Chúng tôi se không tîét lo cách thúc chup h́nh, sâp xêp, lên danh muc và cho ma sô dê nhan dang.Chúng tôi tîét lô, sô Giám dinh viên, hai ngụi o Viêtnam, hai ngụi o bên Pháp, dê có thang bang, de "tu kiêm soát".Dê cua trung tâm tru xoay vân là môt ngụi Viêt , Artiste Phuong, con cua hoa si và cung chính là hoa si.
Le hiên nhiên là lâu dài phong kîén nào cung có nhuoc diêm cua nó, ky thuât giám dinh cua chúng tôi cung thê.Ky thuât nây dua vào môt nguyên ly không lay chuyên duoc, dó là ḷng tin vào kinh nghiêm cua Artiste Phuong de giám dinh tín trung thuc cua tranh. Chúng tôi thông hiêu ràng Giám dinh viên có thê bi dố bai:"Da kim ngân, Phá luât lê" nhung trong trách nây bát buôc su liêm khîéc trên tât ca ng̣ vuc, nêú không chính tay anh se dâp phá danh tîéng cua ba anh dê lai.
Dê tra ḷi cu thê cho ban HUU MINH, trách nhiêm cua Giám dinh viên là môt trách nhiêm tinh thân, tài chính v́ phai hoàn lai tîèn "phi" tranh cai khi tranh duoc bán duoc su dam trách cua Giám dinh viên(dê khoi làm lu ṃ tính dáng tin cua Giám dinh viên) và tranh da bi chi trích có ly do boi ngụi ngoài cuôc vói giá tri tinh thân không chôí cai duoc và là môt trách nhiêm cua hôp dông, ràng buôc boi nghê nghiêp nêú giám dinh có tra tîèn.

 

 trang 6